ΓΡΑΦΕΙ Η ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ
Μια υπέροχη έκθεση των έργων του ζωγράφου, χαράκτη και συγγραφέα Γιάννη Στεφανίδη εγκαινιάστηκε χθες στο φιλόξενο χώρο του εργαστηρίου του Γιώργη Βαρλάμου στην Αθήνα. Το πρώτο μέρος της έκθεσης περιλαμβάνει έργα του από το 1938 μέχρι το 1960 και θα διαρκέσει από τον Φλεβάρη μέχρι τον Ιούνη του 2026. Την καλλιτεχνική επιμέλεια έχει η κόρη του καλλιτέχνη, Φωτεινή Στεφανίδη, ζωγράφος και η ίδια, η οποία εμφανώς συγκινημένη αναφέρθηκε στην τρυφερή σχέση με τον πατέρα της και τα όσα σπουδαία διδάχθηκε από κείνον. Αναφερόμενη στο πολυδιάστατο καλλιτεχνικό έργο του πατέρα της ( ο Γιάννης Στεφανίδης με τον αδελφό του Μενέλαο εξέδωσαν την “Ελληνική Μυθολογία” )είπε πως ” στον Προμηθέα έβλεπε τον Επονίτη που προσφέρει στον άνθρωπο αλλά στον Επονίτη τον Προμηθέα!!”!! Την έκθεση προλόγισε η Εύα Μελά, εικαστικός και η ίδια, κάνοντας αναφορά στη ζωή, το έργο και τα χρόνια της εξορίας του στο Κοντοπούλι της Λήμνου όπου γνώρισε και δέθηκε με φιλία με τον συνόνοματό του ποιητή Γιάννη Ρίτσο.
Ευχαριστούμε το ΚΚΕ και την οικογένεια Στεφανίδη για την ευκαιρία να θαυμάσουμε τα έργα του Γιάννη Στεφανίδη που “συνομιλούν’ τόσο ωραία με την ποίηση του μεγάλου μας Γιάννη Ρίτσου. Σχέδια σκίτσα χαρακτικά έγιναν λέξεις, όλα ανεξίτηλα στο χρόνο…
“… Ξημερώνει. Ο ποιητής της κάτω κουκέτας, Γιάννης κι αυτός, τραβάει τον δικό μας Γιάννη απ’το μανίκι να βγουν στο χωράφι που ήταν μαντρωμένοι για ζωγραφική. Κάθε μέρα έβγαιναν, είχε γεμίσει η αποθήκη τέχνη. Μετά εκείνος κρατούσε και ημερολόγιο. Τι ημερολόγιο δηλαδή, ποίημα, έγινε βιβλίο…”
Από το ” Κιχώριο – Το γαλανό λουλούδι ” της Φωτεινής Στεφανίδη.
Καθημερινότητα στο Κοντοπούλι
Ο νεροχύτης, το γράμμα και η φυσαρμόνικα ( πάντα ο Γιάννης Στεφανίδης είχε μια φυσαρμόνικα στην τσέπη του), ο ύπνος, οι δυό φίλοι, ο αναγνώστης – Ακουαρέλες, μελάνι, μολύβια, 1948-49.
Το μικρό μαντολίνο που κατασκεύασε ο Γιάννης Στεφανίδης για τον γιο του Δημοστένη, όταν εκείνος ήταν 4 ετών, το 1960. Έγινε στα ίχνη του μαντολίνου που κατασκεύασε για τον Γιάννη Ρίτσο και είχε καταστραφεί από τους Χωροφύλακες. Οι παρτιτούρες είναι συνθέσεις του μικρού του γιου που αυτοσχεδίαζε συνθέτοντας από τότε και ο πατέρας τις κατέγραφε με νότες. Το κέντημα σε σχέδιο του Γιάννη Στεφανίδη και εκτέλεση Σούλας Στεφανίδη (1954), άλλη μια εκδήλωση αγάπης της οικογένειας προς τη μουσική.
“Οι αναγνώστες” μελάνι 1949, “Γιάννης Ρίτσος” μελάνι 1949 (πάνω δεξιά), “Ο Πανούσης” 1948 και ο “Ντικ” μολύβι 1949. “…. τώρα κοιμάται στη Λήμνο δείχνοντας πάντα το ζερβί του δόντι. Μπορεί μεθαύριο να τον ακούσουμε πάλι να γαβγίζει χαρούμενος σε μια διαδήλωση περνοδιαβαίνοντας κάτου απ’ τις σημαίες μας έχοντας κρεμασμένη στο ζερβί του δόντι μια μικρή πινακίδα” Κάτω οι τύραννοι…” Γιάννης Ρίτσος Τα επικαιρικά, “Πέτρινος χρόνος “.
Πολιτικά σκίτσα δημοσιευμένα με το αντιστασιακό ψευδώνυμο “Φάνης” στην εφημερίδα “Ελεύθερη Ελλάδα” κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου μέχρι το κλείσιμό της, μελάνια 1944-46.
Η ραπτομηχανή, Οι φυσαρμόνικες. Μήτρες, κύλινδρος, αντίτυπα 1940-44. Δύο χαρακτικά που πιθανότατα είναι δικά του. Αν και ανυπόγραφα, αναγνωρίζεται η τεχνοτροπία.
Έργα από το καλλιτεχνικό συνεργείο της ΕΠΟΝ που στεγαζόταν στο ατελιέ του Γιάννη Στεφανίδη στην οδό Καπλανών. Ξεχωρίζει και το πρωτότυπο σήμα της ΕΠΟΝ μελάνι 1943.
Άνθρωπος και σκύλος παλεύουν για την επιβίωση, η μάχη γίνεται για το κόκκαλο. Σκηνή της περιόδου της Κατοχής. Σχέδιο σε μπλοκ τσέπης μολύβι 1941.
Φωτογραφίες: Δέσποινα Παπαδοπουλου
———————————————
φωτογραφία 1: Η βαλίτσα που κατασκεύασε στο Κοντοπούλι ο Γιάννης Στεφανίδης με ξύλα απ’ το χωριό και υποτυπώδη εργαλεία (1949). Φρόντισε στο πίσω μέρος να έχει μια λεπτή κρύπτη ώστε να μπορέσει να μεταφέρει τα σχέδια που ετοίμαζε επί δύο χρόνια να μην καταλήξουν στα χέρια της Χωροφυλακής και καταστραφούν. Ο διπλός αυτός πάτος αντικαταστάθηκε αργότερα από τον ίδιο λόγω φθοράς – χερούλι και κλείστρα έχουν καταστραφεί. Τη χρησιμοποιούσε μέχρι το τέλος της ζωής του για αποθηκευτικό χώρο, ιδίως για τις μήτρες της χαρακτικής.
φωτογραφία 2: Κοντοπούλι Λήμνου – απόψεις από τον περίγυρο. Στα λιτά κτήρια εικονίζονται οι αποθήκες που έζησαν οι εξόριστοι. Η ρεματιά, το σχολείο και ο φρουρός, οι μυγδαλιές έξω απ’το συρματόπλεγμα. Ακουαρέλες 1948-49.
φωτογραφία 3: “Οι ομοτράπεζοι” προσχέδιο με πυκνή ακουαρέλα (1949) που οδήγησε στον πίνακα με λάδι μετά την επιστροφή του στην Αθήνα (1958).