ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Για την απώλεια της συναδέλφου Σοφίας Χρηστίδου
Το ΔΣ της ΕΛΜΕ Λήμνου & Αγ. Ευστρατίου εκφράζει τη βαθιά του θλίψη για την απώλεια της συναδέλφου Σοφίας Χρηστίδου και απευθύνει ειλικρινή συλλυπητήρια στην οικογένεια, στους οικείους, στους συναδέλφους και στους μαθητές της. Ο θάνατος της συναδέλφου μας έχει προκαλέσει οδύνη, αλλά και εύλογο προβληματισμό σε ολόκληρη την εκπαιδευτική κοινότητα, καθώς συνοδεύεται από εξαιρετικά σοβαρές καταγγελίες και αναφορές. Η υπόθεση οφείλει να διερευνηθεί πλήρως, με απόλυτη προσήλωση στη διακρίβωση των πραγματικών περιστατικών, ώστε να αποδοθούν στο ακέραιο οι ευθύνες όπου τυχόν αυτές τεκμηριωμένα προκύψουν. Καμία συγκάλυψη, καμιά απόπειρα αποποίησης ή μετάθεσης ευθυνών δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, ιδίως σε μια υπόθεση τέτοιας βαρύτητας.
Με αφορμή το τραγικό αυτό γεγονός, αναπτύχθηκε ένας έντονος και εκτεταμένος δημόσιος διάλογος, ο οποίος ανέδειξε και την ευκολία με την οποία μια ανθρώπινη τραγωδία μπορεί, δυστυχώς, να μετατραπεί σε πεδίο αυθαίρετων συμπερασμάτων, άκριτης ενοχοποίησης και ηθικού πανικού. Ωστόσο, η εκπαιδευτική κοινότητα, όπως και η κοινωνία συνολικά, δεν μπορεί να αναλαμβάνει τον ρόλο του διαδικτυακού δικαστή, ούτε να υποκαθιστά τις αρμόδιες αρχές με ανερμάτιστες ετυμηγορίες, πρόχειρα «πορίσματα» και ανυπόστατες αιτιώδεις συνδέσεις. Η απόδοση προσωπικής ευθύνης για ένα γεγονός τέτοιας βαρύτητας, όπως ο θάνατος ενός ανθρώπου, με αποσπασματική γνώση ή και πλήρη άγνοια των πραγματικών περιστατικών και χωρίς κανένα αποδεικτικό έρεισμα, συνιστά στάση εξαιρετικά επιπόλαιη έως και επικίνδυνη. Ο κοινωνικός κανιβαλισμός και η ανθρωποφαγία δεν υπηρετούν ούτε την αλήθεια ούτε τη δικαιοσύνη. Αντιθέτως, υπονομεύουν την ουσιαστική διερεύνηση των πραγματικών αιτίων, συσκοτίζουν τα κρίσιμα ζητήματα και τελικά αποπροσανατολίζουν από όσα είναι πραγματικά αναγκαίο να αναδειχθούν.
Και αυτό που πρέπει, πάνω απ’ όλα, να αναδειχθεί, είναι η οδυνηρή αλλά αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα ότι τα φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού, bullying, mobbing, ψυχοκοινωνικής πίεσης και συνολικότερης βίας κάθε μορφής στη σχολική ζωή είναι όχι μόνο υπαρκτά, αλλά και σύνθετα, πολυπαραγοντικά, και σε ιδιαίτερη έξαρση. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες εξαιρέσεις, ούτε αφορούν μονοσήμαντα τη μία ή την άλλη πλευρά, αλλά διαπερνούν το σύνολο της σχολικής κοινότητας, γι’ αυτό και δεν ευσταθεί η σχηματική και απλουστευτική κατάταξη των εμπλεκομένων σε «θύτες» και «θύματα». Επομένως, δεν είναι δυνατόν να ερμηνεύονται με όρους υπεραπλούστευσης, ούτε βέβαια να αντιμετωπίζονται με τιμωρητικές λογικές. Αντιθέτως, η αντιμετώπισή τους απαιτεί σοβαρή παιδαγωγική, κοινωνική και θεσμική παρέμβαση.
Είναι σαφές, ότι ενώ η διερεύνηση κάθε μεμονωμένου περιστατικού και η απόδοση των ανάλογων ευθυνών είναι ασφαλώς αναγκαίες, δεν επαρκούν για τη συνολική αντιμετώπιση του φαινομένου. Αντίθετα, απαιτείται η κατανόηση του ευρύτερου πλαισίου, που έχει οδηγήσει στη μετατροπή του δημόσιου σχολείου σε περιβάλλον ευνοϊκό για την ανάπτυξη και την όξυνση τέτοιων φαινομένων. Αναμφίβολα, η ευθύνη γι’ αυτή την εξέλιξη βαραίνει διαχρονικά όλες τις κυβερνήσεις, καθώς οι πολιτικές τους έχουν επιφέρειτην υποστελέχωση, την ακραία εντατικοποίηση, τις διοικητικές πιέσεις, την αποδυνάμωση της συλλογικής και δημοκρατικής λειτουργίας του σχολείου και την απουσία ουσιαστικών μηχανισμών πρόληψης, προστασίας και στήριξης της σχολικής κοινότητας. Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: πολυπληθή τμήματα, μετακινήσεις εκπαιδευτικών σε τέσσερα και πέντε σχολεία, υποχρεωτικές υπερωρίες, ελάχιστη παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών, διαρκής μετακύλιση ευθυνών στους εκπαιδευτικούς. Την ίδια στιγμή, στο σχολείο συμπυκνώνονται οι κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις που βιώνουν οι μαθητές και οι οικογένειές τους, καθώς και η εξουθένωση που προκαλεί το άγχος των εξετάσεων και των φροντιστηρίων, μια κατάσταση που απειλεί να επιδεινωθεί περαιτέρω με την προώθηση του λεγόμενου «εθνικού απολυτηρίου».
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, οι εκπαιδευτικοί καλούνται να ασκήσουν τον παιδαγωγικό τους ρόλο την ίδια στιγμή που απαξιώνονται συστηματικά: με αυστηροποίηση του πειθαρχικού πλαισίου, με καταστολή και διώξεις συναδέλφων που αντιστέκονται στην αντιεκπαιδευτική πολιτική, με την οικονομική υποβάθμιση και την διαρκή επιδείνωση των όρων εργασίας. Η μετακύλιση των ευθυνών σε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς λειτουργεί τελικά ως μηχανισμός συγκάλυψης των ευθυνών του Υπουργείου Παιδείας και της διοίκησης της εκπαίδευσης, που γνωρίζουν την κατάσταση αλλά επιλέγουν να μην παίρνουν τα αναγκαία μέτρα. Όμως, οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούν να είναι τα μόνιμα θύματα κάθε θεσμικής ανεπάρκειας, ούτε οι μαθητές να στιγματίζονται ως οι φορείς ενός αφηρημένου και αόριστου «προβλήματος», για την επίλυσή του οποίου οι προτάσεις εξαντλούνται στην πειθαρχική αυστηροποίηση και τον αποκλεισμό. Η αντιμετώπιση της βίας και του εκφοβισμού δεν μπορεί να βασίζεται ούτε στην ποινικοποίηση ούτε στην ηθική καταδίκη, αλλά στην πρόληψη, στην παιδαγωγική ευθύνη, στη συλλογική λειτουργία και στη θεσμική φροντίδα.
Για όλους αυτούς τους λόγους, συνεχίζουμε σταθερά και αταλάντευτα να διεκδικούμε την άμεση διαμόρφωση ενός συνεκτικού, μόνιμου και επαρκώς στελεχωμένου πλαισίου πρόληψης, προστασίας και υποστήριξης της σχολικής κοινότητας. Η Πολιτεία οφείλει να ενισχύσει ουσιαστικά το δημόσιο σχολείο με σταθερή παρουσία ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών και των αναγκαίων διεπιστημονικών ειδικοτήτων, με δομές ουσιαστικής στήριξης μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών, καθώς και με πραγματική θεσμική προστασία του παιδαγωγικού και εργασιακού έργου των εκπαιδευτικών. Η προστασία της αξιοπρέπειας, της ψυχικής υγείας και της παιδαγωγικής σχέσης στο σχολείο δεν αποτελεί δευτερεύον ζήτημα· αποτελεί θεμελιώδη όρο για τη δημοκρατική, ασφαλή και ανθρώπινη λειτουργία της εκπαίδευσης. Αυτό είναι το κρίσιμο διακύβευμα. Και αυτή είναι η ευθύνη που η Πολιτεία οφείλει, επιτέλους, να αναλάβει.
Καλούμε τα ΔΣ της ΔΟΕ και της ΟΛΜΕ να αναλάβουν εδώ και τώρα αγωνιστικές πρωτοβουλίες για την υπεράσπιση της εργασιακής και παιδαγωγικής υπόστασης των εκπαιδευτικών, προχωρώντας στην προκήρυξη πανεκπαιδευτικής κινητοποίησης μέσα στον Μάρτη.
Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΜΑΣ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΑΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΤΕΣ!
ΤΩΡΑΜΕΤΡΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ.