Στη μνήμη της Μαρίας Λαμπαδαρίδου Πόθου:
Συνομιλώντας με το φως
Σήμερα, αλλά και πάντοτε, θυμόμαστε τη μεγάλη Λημνιά λογοτέχνιδα Μαρία Λαμπαδαρίδου Πόθου, που έφυγε τέτοια μέρα από τη ζωή τον Ιούνιο του 2023.
Υπήρξε η φωνή της Λήμνου στα ελληνικά γράμματα. Μέσα από τα έργα της ταξίδεψε το όνομα του νησιού σε χιλιάδες αναγνώστες στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Αν και το έργο της έχει οικουμενικές διαστάσεις, η Λήμνος ήταν πάντα παρούσα. Το φως, η θάλασσα, οι άνθρωποι, οι μνήμες και οι παραδόσεις του τόπου της διαπερνούν τα βιβλία της.
Όσο κι αν αναγνωρίστηκε, δεν ξέχασε ποτέ το νήσι της. Κι εδώ ήρθε να δημιουργήσει και να προσφέρει στη δύση της ζωής της.
Υπήρξε η ψυχή της αξιοποίησης του Σαχτούρειου, όπου δημιουργήθηκαν δύο αίθουσες προς τιμήν της, η μία με τα προσωπικά της αντικείμενα και η άλλη με τη βιβλιοθήκη της ενώ δική της πρωτοβουλία ήταν και η δημιουργία της αίθουσας μεγάλων ευεργετών στον δεύτερο όροφο του οικήματος, καθώς ήταν μεγάλη της επιθυμία να αποτίσει η Λήμνος φόρο τιμής στους ξενιτεμένους της που εργάστηκαν σκληρά σε δύσκολα χρόνια για να προσφέρουν στον τόπο τους.
Η Μαρία Λαμπαδαρίδου είχε σχέσεις αγάπης με τους ανθρώπους του νησιού. Σε διαπροσωπικό επίπεδο ήταν ένας σπάνιος και πολύ ιδιαίτερος άνθρωπος, με την καλή πάντα έννοια. Είχε μια ξεχωριστή λεπτότητα στον χαρακτήρα της και τόση τρυφερότητα στη φωνή της και στον τρόπο που εκφραζόταν.
Ήταν ένα πλάσμα αέρινο, με έναν λόγο τόσο ουσιαστικό και βαθύ, που θα μπορούσες να την ακούς ώρες πολλές. Δεν της έλειπε καθόλου, ωστόσο, η πυγμή, η αποφασιστικότητα και η επιμονή όταν κάτι είχε μεγάλη σημασία. Και η αισθητική της, αδιαμφισβήτητη. Άλλωστε ήταν μέρος και των σπουδών της. Είμαι, ωστόσο, βέβαιη ότι ήταν έμφυτο ταλέντο και αυτή.
Ήταν γενναιόδωρη με τους νεότερους. Μιλούσαμε πού και πού στο τηλέφωνο και κάθε φορά ένιωθα σαν κάποιος να μου έδινε φτερά. «Κυρία Λαμπαδαρίδου μου δίνετε φτερά» της έλεγα. «Μαρία να με λες», μου απαντούσε. Σε περιόδους απογοήτευσης δικής μου, η αγαπημένη μας Μαρία υπήρξε φως και στήριγμα.
Μου έρχεται συχνά στον νου ένα απόγευμα σε ένα σκηνικό σχεδόν μεταφυσικό στον Ρωμέικο μετά από συνάντηση της Λέσχης Φιλαναγνωσίας, ένα θαλασσί-λιλά δειλινό όπου η θάλασσα ενωνόταν με τον ουρανό και καθόμασταν μαζί της σε ένα παγκάκι – ήταν και η Μαρία η Κατσάνου εκεί- και συζητούσαμε για τον Βόντελα και για άλλες ιστορίες. Την έχω στο μυαλό μου προφίλ να κοιτάζει τη θάλασσα με τα χαρακτηριστικά γυαλιά της. Μακάρι να είχα το ταλέντο να τη ζωγράφιζα εκείνη τη σκηνή. Έτσι θέλω να τη θυμάμαι.
Βέβαια ζήσαμε και άλλες, ακόμα πιο χαρούμενες στιγμές, με τα εγκαίνια της αίθουσας και της βιβλιοθήκης Μαρίας Λαμπαδαρίδου Πόθου στο Σαχτούρειο και αργότερα της αίθουσας των μεγάλων ευεργετών, με την ανακήρυξή της ως επίτιμης δημότη και φυσικά τις παρουσιάσεις των βιβλίων της.
Διέθετε ένα τεράστιο απόθεμα πνευματικότητας, καλοσύνης και αγάπης για τους ανθρώπους που την περιέβαλαν. Όταν μου τηλεφώνησε και μου ανέθεσε τον συντονισμό της Λέσχης Φιλαναγνωσίας, με έλουσε κρύος ιδρώτας, διότι μου φάνηκε κάτι αδύνατο να το φέρω εις πέρας τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, με δύο δουλειές, πανεπιστήμιο και διάφορες άλλες υποχρεώσεις.
Αλλά επειδή το θεώρησα πολύ τιμητικό, δεν θα μπορούσα σε καμία περίπτωση να αρνηθώ. Κι έτσι στήλωσα τα πόδια και είπα «Κατερίνα προχώρα κι όσο αντέξεις». Με την κατανόηση και τη συνεργασία όλων των εκλεκτών ανθρώπων που στήριξαν και στηρίζουν αυτό το εγχείρημα, αλλά και την ευλογία της ίδιας και της θετικής ενέργειας που μας στέλνει από εκεί ψηλά, καταφέραμε να λειτουργεί η Λέσχη μας κατά 4 περίπου έτη (από τον Σεπτέμβριο του 2022).
Το αποτύπωμά της εξακολούθησε να υπάρχει επίσης με την έκδοση του βιβλίου της “Θεόφιλος και Κασσιανή” μετά θάνατον, αλλά και με την καθιέρωση του λογοτεχνικού διαγωνισμού για μαθητές στη μνήμη της από τον Δήμο Λήμνου, χάρη στην πρωτοβουλία του γιου της και αγαπητού φίλου Εμμανουήλ, που τιμά την παρακταθήκη της μητέρας του.
Η Μαρία Λαμπαδαρίδου Πόθου (χωρίς παύλα όπως συνήθιζε να επισημαίνει) μπορεί να έφυγε από κοντά μας, όμως το αποτύπωμά της παραμένει ζωντανό. Βρίσκεται στις σελίδες των βιβλίων της, στους χώρους που δημιούργησε και αγάπησε, στις πρωτοβουλίες που εμπνεύστηκε, αλλά κυρίως στις καρδιές των ανθρώπων που είχαν την τύχη να τη γνωρίσουν. Η παρουσία της εξακολουθεί να φωτίζει τον τόπο μας, όπως ακριβώς το λημνιό φως που τόσο συχνά ταξίδευε μέσα από τον λόγο της.
Ο καλύτερος φόρος τιμής στη μνήμη της είναι να συνεχίσουμε να υπηρετούμε τον πολιτισμό, τα γράμματα και τον άνθρωπο με το ίδιο ήθος, την ίδια γενναιοδωρία και την ίδια πίστη στη δύναμη του πνεύματος που χαρακτήριζαν ολόκληρη τη ζωή της.
Η Μαρία Λαμπαδαρίδου Πόθου, η Μαρία, η Μαίρη όπως την λένε οι φίλες της, ανήκει πλέον στην ιστορία της Λήμνου και των ελληνικών γραμμάτων, αλλά για όσους τη γνωρίσαμε θα παραμένει πάντα μια φωτεινή παρουσία, σημείο αναφοράς και σταθμός στη ζωή μας.