Ψάλλω σαν τραγουδιστής … τραγουδώ σαν ψάλτης
“Και να λοιπόν που στις 4 και 5 Αυγούστου η συναυλία αυτή θα επαναληφθεί και στη Μύρινα της Λήμνου, υπό την αιγίδα του Δήμου Λημνου σε συνεργασία με την Παλλημνιακή Αδελφότητα «Ηφαιστος» της Νέας Υόρκης. Όσοι “πιστοί”
Γράφει ο Γρηγόρης Μανινάκης
Από παιδί, όταν άκουγα τραγούδια ή βυζαντινούς ύμνους, αυτό που πάντοτε κέντριζε το ενδιαφέρον μου, ήταν οι ιδιαιτερότητες στη μελωδία και κυρίως οι ερμηνευτικοί αυτοσχεδιασμοί του ψάλτη ή του τραγουδιστή.
‘Οταν όμως έμαθα τα πολύ βασικά των βυζαντινών ήχων συνειδητοποίησα ότι- τις περισσότερες φορές – αυτα που θεωρούσα “αυτοσχεδιασμούς ” ήταν μελωδικές επιλογές του συνθέτη / υμνωδού .
Σε κάποιες περιπτώσεις αναφέρονται και ως «φθορές», καθ’ ότι «φθείρουν» την αμιγή χροιά της μουσικής κλίμακας ενός συγκεκριμένου ήχου, ώστε να αποδοθεί – κατά την άποψη του υμνωδού- το νόημα και το συναίσθημα που εκφράζει μια φράση ή μια λέξη του ύμνου.
Για παράδειγμα, σε ύμνους του Πλαγίου Τετάρτου ήχου – διατονική κλίμακα ματζόρε – μπορεί να συναντήσουμε «φθορές» σε ήχο Πλάγιο του Δευτέρου –κλίμακα χιτζάζ– όταν ο υμνωδός θέλει να εκφράσει λύπη, πάθος ή οδύνη.
Δεν είναι τυχαίο το ότι στις ακολουθίες των Παθών της Μεγάλης Εβδομάδας έχουμε πολλούς ύμνους σε ήχο Πλάγιο του Δευτέρου.
Ενδιαφέρον είναι και το γεγονός ότι, εφ’ όσον έχουμε οκτώ βυζαντινούς ήχους, έχουμε και ισάριθμους τρόπους να ψάλλουμε τους κοινούς σε πολλές ακολουθίες ύμνους. Όπως το «Δόξα Πατρί…», το «Πάσα Πνοή…», το «Άγιος ο Θεός..» κ.ά.
Απλοϊστικά, το ανάλογο στο τραγούδι θα ήταν να τραγουδούσαμε τους στίχους ενός συγκεκριμένου τραγουδιού σε οκτώ διαφορετικές κλίμακες / μελωδίες.
Όλα αυτά ήταν και είναι για μένα αιτίες απεριόριστου θαυμασμού και σεβασμού για τη Βυζαντινή μουσική και τους φημισμένους «δασκάλους» ιεροψάλτες: Πρίγγο, Στανίτσα, Ταλιαδώρο , Καραμάνη, Περιστέρη κ.α.
Σχετικά με την προσωπική μου ενασχόληση με το “ψαλσιμο” και το τραγουδι, εχω ειλικρινά μετανοιώσει για δύο σημαντικές / ασυγχώρητες παραλείψεις μου.
Δεν είχα την υπομονή να σπουδάσω τη Βυζαντινή μουσική στην πληρότητά της ούτε αρκετή θέληση και πειθαρχία ώστε να «στρωθώ» και να μάθω ένα οποιοδήποτε μουσικό όργανο.
Έχω μάλιστα την πεποίθηση ότι ο τραγουδιστής που δεν παίζει κάποιο όργανο είναι λειψός.
Έτσι, δεν μου έκανε ποτέ έκπληξη όταν άκουγα τους μεν τραγουδιστές να λένε ότι τραγουδώ σαν ψάλτης, τους δε ψάλτες ότι ψάλλω σαν τραγουδιστής.
Αν και καταλάβαινα ότι αυτό που ήθελαν να πουν – με το δίκιο τους – ήταν ότι δεν είμαι «αμιγώς» ούτε το ένα ούτε το άλλο, εγώ το έπαιρνα σαν κομπλιμέντο και το διασκέδαζα.
Πόσω μάλλον αφού κατά βάθος, αυτό που όντως επιθυμούσα ήταν να χρωματίζω και να ερμηνεύω τραγούδια και ύμνους με προσωπικό ύφος, με στοιχεία από ψαλμωδία και τραγούδι.
Πέρασαν τουλάχιστον τρεις 10ετίες μέχρι να τολμήσω να εκπληρώσω μια διακαή μου επιθυμία. Τον Απρίλη του 2024, σε συνεργασία με τον Δημήτρη Κεχαγιά, έναν νέο και μοναδικά καλλίφωνο και ολοκληρωμένο βυζαντινό ιεροψάλτη και μουσικό, οργανώσαμε μια μουσική παράσταση στο Αρχιεπισκοπικό Πολιτιστικό Κέντρο στην Αστόρια της Νέας Υόρκης, με τιτλο «Τραγουδώ σαν ψάλτης …. Ψάλλω σαν τραγουδιστής»
Η αποδοχή της συναυλίας – όπως φάνηκε από τα σχόλια του κοινού που κατέκλυσε το θέατρο – ήταν καθολική και δικαίωσε τις επιλογές μας.
Και να λοιπόν που στις 4 και 5 Αυγούστου η συναυλία αυτή θα επαναληφθεί και στη Μύρινα της Λήμνου, υπό την αιγίδα του Δήμου Λημνου σε συνεργασία με την Παλλημνιακή Αδελφότητα «Ηφαιστος» της Νέας Υόρκης. Όσοι “πιστοί” προσέλθετε !!!!
ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ !!!!!