Της Δέσποινα Παπαδοπούλου, φιλόλογος
Για την παράσταση “Φιλοκτήτης” στα Καβείρια
“Φιλοκτήτης” του Χάινερ Μύλερ στο ιερό των Καβείρων σε σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Ευκλείδη, μετάφραση της Ελένης Βαροπούλου και ερμηνεία των: Σίμου Κακάλα, Θανάση Ακοκκαλίδη και Πύρρου Θεοφανόπουλου. Γλυπτική εγκατάσταση –Κοστούμια: Πέτρος Τουλούδης. Μια θεατρική παράσταση στο πλαίσιο του Kournos Music Festival . Μια παραγωγή του προγράμματος του θεσμού του Υπουργείου Πολιτισμού ” Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός 2026″.
Το συνταρακτικό κείμενο του Μύλερ σε μια σύγχρονη προσέγγιση στον μαγικό χώρο του Καβειρίου. Εκεί δίπλα, στη δίπυλη σπηλιά ο μύθος τοποθέτησε τον παρατημένο από τους “συντρόφους” του ήρωα στο δρόμο προς την Τροία. “Ω σχήμα πέτρας δίπυλον” αναφέρει ο Σοφοκλής στην ομώνυμη τραγωδία του.
Ο δικός μας ήρωας λοιπόν. Ο προδομένος, ο παρατημένος, ο σωματικά και ψυχικά πληγωμένος. Ο εξόριστος.
Ο Φιλοκτήτης! Ο εγκαταλελειμμένος στην πέτρα της Λήμνου, στην πέτρα την χωρίς βλέμμα! ” Ω θάλασσα, Ω πέτρα χωρίς βλέμμα!” αναφωνεί ο ήρωας σφαδάζοντας από τους πόνους.
Με μάτι άγριο από την οργή, τον πόνο και την βαθιά επιθυμία για εκδίκηση για τους Έλληνες, στη θέα ενός ξένου που έρχεται να παραβιάσει την άθλια μονή του αναφωνεί απειλώντας τον: “τι είσαι δίποδο, άνθρωπος, ζώο ή Έλληνας; Κι αν είσαι αυτό, παύεις να είσαι…”
Οδυσσέας: ο δόλιος και δολερός που μηχανεύεται λύσεις και τεχνάσματα. Ο τέλειος εκπρόσωπος της ρήσης: “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”. Ο δαιμόνιος παρουσιάζεται μπροστά στον Φιλοκτήτη ως “σωτήρας” του λέγοντας ξεδιάντροπα: “εγώ είμαι για σένα το χορτάρι και το δέντρο”!
Στον Νεοπτόλεμο (το γιο του Αχιλλέα) προτείνει τον Δόλο ως τη μόνη λύση ενεργοποιώντας το μίσος που πρέπει να τρέφει ο νέος προς το πρόσωπό του: “ΔΟΛΟΣ!… Είμαι εγώ που σου έκλεψα την κληρονομιά, είμαι εγώ που σου έχω πει ψέματα! Το ονομά μου κύλισε στο βούρκο όσο σου κάνει κέφι….. γιατί με την αλήθεια θα πεις το ψέμα αξιόπιστα γιατί είναι ο εχθρός που ρίχνει για μένα τον εχθρό στο δίχτυ!”
Και εδώ συντελείται η ανατροπή του μύθου σύμφωνα με τον Μύλερ. Ο σκοπός επετεύχθη χωρίς καμία ηθική αναστολή: ο Φιλοκτήτης πέφτει νεκρός από το χέρι του νεαρού Νεοπτόλεμου φτάνοντας στην έσχατη γνώση ότι είναι: “θλιβερή η δόξα να σκοτώνεις ένα νεκρό!”
Κι ο Οδυσσέας καμαρώνει λέγοντας : “γρήγορος μαθητής μου είσαι!..” αλλά συγχρόνως βιάζεται να τελειώνει και να ολοκληρώσει αυτό που άρχισε λέγοντας: “με πέτρες καλύπτω αυτό που πέταξα στην πέτρα!”
Άλλη μια μαγική βραδιά σ’ έναν μαγικό χώρο και σε μια μαγική ώρα που οι αρχαίες πέτρες συνεχίζουν ν’ αντικρίζουν τον ήλιο να δύει.
Συγχαρητήρια σε όλους!